Jak przygotować firmę do pozyskania inwestora? Kluczowe kroki do osiągnięcia sukcesu.

Wejście nowego inwestora do firmy może stanowić istotną zmianę w jej dotychczasowym funkcjonowaniu. Jak zapewnić, aby samo wejście przebiegło sprawnie, nie zakłóciło działalności firmy i nie przyniosło problemów w przyszłości? Na te pytania postaramy się nakreślić odpowiedzi w artykule.

Nie spiesz się

Kluczowe jest, aby cały proces przebiegał w spokojnym tempie, skoncentrować się na mechanizmach zarządzania i kontroli w firmie oraz dostosować je tak, aby zapewniły pożądany stan po wejściu inwestora – niezależnie od tego, czy chodzi o ustalenie praw wspólników, czy wewnętrznych mechanizmów zgodności. Szczególnie mniejsze firmy są często ściśle związane ze swoimi założycielami, co może stanowić problem – zwłaszcza jeśli zarządzanie i funkcjonowanie firmy są silnie dostosowane do konkretnej osoby związanej z firmą. Dlatego warto przed wejściem inwestora wybrać optymalny model zarządzania firmą i zapoznać z nim partnerów biznesowych oraz pracowników.

Bądź zawsze przygotowany na najgorsze

Podczas wejścia nowego inwestora do firmy nigdy nie ma pełnej pewności, że wszystko przebiegnie całkowicie gładko, ani że dotychczasowi wspólnicy w pełni zgodzą się z nowym inwestorem we wszystkich sprawach. Dlatego dobrze jest od początku brać pod uwagę wszystkie warianty – w tym te najgorsze – i dostosować zarówno wszystkie dokumenty umowy transakcji, jak i dokumenty określające zasady funkcjonowania firmy, aby uniknąć konfliktów na podstawie niejasnych lub brakujących praw i obowiązków poszczególnych uczestników transakcji.

Warto również pomyśleć o dostosowaniu możliwości wystąpienia z firmy oraz wykupu udziału na wypadek, gdyby transakcja nie przebiegła zgodnie z oczekiwaniami. Najważniejszymi punktami, na które należy zwrócić uwagę oprócz ustalenia warunków samej transakcji z inwestorem, są regulacje dotyczące wspólnego podejmowania decyzji w firmie oraz mechanizmy umożliwiające sprzedaż udziału.

Podstawa w postaci Term sheet

Podstawowe procedury i warunki całej transakcji są określone w dokumencie, który nazywa się Term sheet, w którym zazwyczaj wyraża się wolę przeprowadzenia transakcji oraz podaje informacje o przekazywanych udziałach i ich cenie. Określa się również harmonogram transakcji, wskazując, czy jest to jednorazowy, czy etapowy transfer.

Już przy zawieraniu Term sheetu warto uzgodnić podstawowe warunki i wprowadzić te warunki w sposób wiążący do dokumentu. Term sheety mogą również zawierać szereg innych obowiązków, takich jak zakaz konkurencji, umowa o poufności, zasady due diligence, zarys dokumentacji umownej, odpowiedzialność za szkody czy podział kosztów.

W Term sheet zazwyczaj regulowane są również zakazy konkurencji wspólników, zasady dotyczące naruszenia obowiązków transakcji przez jedną ze stron, obowiązek poufności (jeśli nie jest ustalony w osobnej umowie), bardzo często prawo inwestora do przeprowadzenia due diligence w firmie, czyli weryfikacji funkcjonowania i potencjalnych ryzyk firmy, oraz odpowiedni obowiązek współpracy, zarysowanie dalszej dokumentacji umownej, kwestie odpowiedzialności i wiążącego charakteru poszczególnych ustaleń, ewentualnie ekskluzywność (czyli zobowiązanie do nieprowadzenia rozmów o inwestycji w firmę z nikim innym) oraz praktyczne kwestie, takie jak podział kosztów czy prawo właściwe.

Znaczenie Shareholders’ Agreement (SHA)

Jednym z kluczowych dokumentów, który pomaga zapobiegać przyszłym sporom między inwestorem a dotychczasowymi wspólnikami, jest Shareholders’ Agreement (SHA), czyli umowa wspólników. Dokument ten szczegółowo reguluje relacje między dotychczasowymi wspólnikami a nowymi inwestorami oraz ustala zasady dotyczące wykonywania ich praw w firmie, w szczególności:

·      Uprawnień decyzyjnych – jakie decyzje wymagają zgody inwestora lub pozostałych wspólników.

·      Przeniesienia udziałów – zasady sprzedaży udziałów, prawa pierwszeństwa, prawo do dołączenia do sprzedaży (tag-along) oraz obowiązek wspólnej sprzedaży (drag-along).

·      Wypłaty zysków – w jaki sposób i w jakim proporcjach będą dzielone dywidendy.

·      Zakazu konkurencji – ograniczenie działalności wspólników w tym samym lub podobnym obszarze.

Dobrze skonstruowana SHA znacznie zmniejsza ryzyko przyszłych sporów i zapewnia przejrzystość funkcjonowania firmy po wejściu inwestora. Więcej o SHA można dowiedzieć się tutaj.