Zagrożenie konfliktami po akwizycji spółki i jak im zapobiegać
W następnym artykule dotyczącym przekazania rodzinnej firmy przyjrzymy się bliżej środkom zapobiegającym przyszłym konfliktom.
Jakość przekazania firmy zaczyna się od otwartej i szczerej komunikacji.
Podstawową „złotą” zasadą, której warto przestrzegać, jest otwarta komunikacja ze wszystkimi członkami rodziny, których dotyczy przekazanie firmy – informujcie ich z wyprzedzeniem o zamierzonych krokach oraz poznajcie oczekiwania swoich potomków. Dzięki otwartej komunikacji rodzina lepiej zharmonizuje oczekiwania i role poszczególnych członków, co zwiększa szansę, że firma będzie z powodzeniem kontynuowana w kolejnej generacji. Umożliwcie zatem wszystkim członkom rodziny z wyprzedzeniem zrozumienie sytuacji, która nastąpi po waszym odejściu, aby byli w pełni przygotowani i nic ich nie zaskoczyło.
Nie zapomnijcie również na czas i w sposób zrozumiały poinformować wewnątrz firmy, np. kierowników i innych kluczowych pracowników, aby wszyscy byli świadomi nadchodzących zmian i aby nie zniechęciły ich one do pozostania w firmie.
Sprawiedliwe rozliczenie i podział uprawnień między więcej niż jednym potomkiem
Jeśli masz więcej dzieci, najważniejsze jest, aby wybrać sprawiedliwy sposób ich rozliczenia. Ponownie nie lekceważcie komunikacji, ponieważ nie wszyscy potomkowie muszą być zainteresowani aktywnym udziałem w prowadzeniu firmy. W takich przypadkach warto poszukać innej formy rozliczenia, na przykład finansowego, aby żaden z potomków nie czuł się pominięty ani poszkodowany.
Jeśli jednak więcej niż jeden potomek wyraża chęć aktywnego zaangażowania się w firmę (lub już aktywnie uczestniczy w jej działalności), konieczne jest znalezienie równowagi uprawnień i kompetencji, a jeśli to możliwe, również wcześniejsze ich uregulowanie na piśmie. Zależy to szczególnie od wzajemnych relacji, charakteru oraz umiejętności waszych potomków.
Niektórym konfliktom można zapobiegać poprzez zmianę umowy spółki. Zawsze jednak będzie to zależało od formy spółki i konkretnych okoliczności w niej. Poniżej przedstawiamy niektóre rozwiązania:
1. Przeniesienie udziałów: można dostosować np. ograniczenie przenoszenia udziałów na osoby inne niż członkowie rodziny.
2. Podział zysku: np. zróżnicowany udział w zysku w zależności od aktywności w firmie, a nie tylko według wielkości udziału.
3. Decyzje: zmiana większości głosów (np. wzmocnienie praw głosowych aktywnego wspólnika).
4. Ustalenie sukcesji: kto i na jakich warunkach może wejść do spółki po zmarłym wspólniku.
Stosunki w spółce można również regulować umową wspólników lub tzw. ustawą rodzinną, a także łączyć te możliwości, w ramach których można w różny sposób zobowiązująco uregulować konkretne procedury rozwiązywania ewentualnych sporów.
Przekazanie firmy dzieciom: Proces prawny i jego odzwierciedlenie w strukturze organizacyjnej
Po ustaleniu przyszłych uprawnień i zaplanowaniu przekazania udziałów warto wprowadzić zmiany, które wynikną z tego procesu, do struktury organizacyjnej firmy. Zazwyczaj będzie to dłuższy proces, w którym krok po kroku będziecie wprowadzać poszczególne zmiany wraz z awansem kariery waszych następców i stopniowym przekazywaniem uprawnień.
Najbardziej wyraźną zmianą będzie samo przeniesienie udziału, niezależnie od tego, czy przenosicie go całkowicie naraz, czy stopniowo w częściach. Przeniesienie udziału zmienia bowiem skład najwyższych organów, które podejmują decyzje w ważnych sprawach firmy, takich jak powołanie organu statutowego czy podział zysku.
Podczas podziału udziału dostosuj umowę spółki, aby odzwierciedlała pozycję wspólników i rozróżniała ich wzajemne prawa (w szczególności prawa głosowe) i obowiązki. Dzięki temu zapewnicie stabilne funkcjonowanie firmy i unikniecie paraliżu w przypadku niezgody. Jeśli z wyprzedzeniem zawarliście którąkolwiek z umów wspomnianych w poprzednim akapicie, zmiany powinny wynikać właśnie z wcześniej zawartej umowy.
Kontrola firmy po przekazaniu
Jeśli chcecie po przekazaniu firmy przez jakiś czas nadzorować bezproblemowe funkcjonowanie firmy, macie kilka możliwości, jak zachować część kontroli.
Ta kontrola zależy od formy spółki, ponieważ jest funkcjonalna głównie w większych strukturach. Konkretnie możecie zachować mniejszościowy udział w spółce, co pozwoli wam nadal posiadać prawa głosowe i w przypadku niezgody możecie podjąć decyzje swoimi głosami. Inną możliwością jest pełnienie funkcji w organie kontrolnym spółki (np. radzie nadzorczej). Członkom organu kontrolnego przysługują jednak ograniczone uprawnienia, w szczególności nadzór nad księgowością i funkcjonowaniem organu statutowego.
Przekazanie rodzinnej firmy nowej generacji to kluczowy moment, który wiąże się nie tylko z prawnymi i organizacyjnymi zmianami, ale także z delikatnymi kwestiami międzyludzkimi. Udane przekazanie firmy wymaga terminowej komunikacji, sprawiedliwego uregulowania relacji oraz dobrze ustawionych kroków prawnych i organizacyjnych. Dokładne przygotowanie jest kluczem do płynnego przejścia i stabilnej przyszłości firmy.