Słownik transakcyjny: Umowa SPA
Chociaż większość z nas kojarzy słowo „SPA” z relaksem, rewitalizacją i uzdrowiskami, to ten sam skrót, ale w innym znaczeniu, ma szerokie zastosowanie w transakcjach biznesowych. O co chodzi, przyjrzymy się w dzisiejszym odcinku naszej rubryki Słownik transakcyjny.
SPA to skrót od wyrażenia „Share Purchase Agreement”, które w języku polskim oznacza Umowę o sprzedaży udziałów. Dla uproszczenia tekstu, za wspólnika będzie uznawany również akcjonariusz, a przekazywany udział i akcje.
Celem tej umowy jest prawne uregulowanie przekazu udziału w spółce z sprzedającego na kupującego. Jej celem jest nie tylko zrealizowanie udanego przekazu, ale także określenie wszelkich praw i obowiązków stron oraz zapewnienie im niezbędnych gwarancji, przy czym na końcu kupujący, jako nowy właściciel udziałów, przystępuje do umowy spółki i jest nią dalej związany.
SPA jest wykorzystywana zarówno do przekazów udziałów w spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością, jak i do przekazu akcji w spółkach akcyjnych i stanowi najważniejszą umowę z punktu widzenia faktycznego przekazu prawa własności związanego z udziałem handlowym, ponieważ bez niej nie mogłoby dojść do żadnego przekazu. Treść SPA może być prosta lub dość złożona, jednak obejmuje przede wszystkim następujące części.
Określenie wielkości lub liczby przekazywanych udziałów
Wielkość przekazywanego udziału całkowicie zależy od umowy między sprzedającym a kupującym i odzwierciedla wysokość przyszłego udziału kupującego w spółce. Jeśli w spółce jest tylko jeden wspólnik lub akcjonariusz, to na podstawie SPA sprzedający może przekazać kupującemu cały swój udział lub wszystkie akcje, co faktycznie prowadzi do przekazu własności całej spółki. W przypadku większej liczby wspólników lub akcjonariuszy SPA zapewnia elastyczność stronom w tym, co do wielkości przekazu udziałów, przy czym sprzedający nie musi przekazywać tylko całego swojego udziału, ale może go podzielić i przekazać kupującemu tylko część.
Należy podkreślić, że jeszcze przed samym przygotowaniem SPA sprzedający musi ustalić, na jakich warunkach może w ogóle przekazać swój udział kupującemu. Czy umowa spółki lub statut nie zawierają zasad, które wymagają uzyskania zgody zgromadzenia wspólników na przekazanie lub obowiązku najpierw zaoferować przekazywany udział innym wspólnikom (tzw. prawo pierwokupu).
Wysokość ceny zakupu i jej zapłata
Wysokość ceny zakupu jest kluczowym elementem SPA, ponieważ określa zobowiązanie finansowe kupującego oraz oczekiwania sprzedającego. Cena może być wyrażona jako kwota stała lub może być powiązana z wynikami finansowymi spółki, co motywuje sprzedającego do dalszej współpracy.
Jednocześnie w SPA można jedynie odwołać się do innej umowy lub porozumienia, które dokładniej określa cenę zakupu. Cena zakupu nie będzie zatem podana (bezpośrednio ani pośrednio) w SPA i po złożeniu SPA do zbioru dokumentów spółki. Może to być strategicznie korzystne dla wspólników, ponieważ nie zostanie ujawnione, za jaką cenę sprzedawane są udziały.
Gwarancje stron umowy
Gwarancje sprzedającego odnoszą się głównie do stanu spółki. Chodzi głównie o oświadczenie, że nie zataił kupującemu, ani celowo nie zniekształcił danych o spółce, że due diligence zostało prawidłowo przeprowadzone i odzwierciedla jej rzeczywisty stan. Sprzedający może również zobowiązać się, że przez określony czas nie będzie prowadził działalności w danej branży ani współpracował z konkurencją, co zapewnia ochronę nowego właściciela udziału. Kupujący najczęściej udziela gwarancji, że ma wystarczające środki finansowe na zapłatę ceny zakupu oraz że został zapoznany ze stanem spółki.
Jak w przypadku każdej umowy, również w przypadku SPA ważne jest, aby odzwierciedlała ona rzeczywistą wolę stron umowy oraz zawierała i regulowała wszystkie elementy, na które strony się umówiły. Ostatnio w praktyce pojawiła się tendencja do regulowania tych kwestii w umowie o umowę przyszłą, która od razu definiuje wszystkie najważniejsze warunki transakcji. SPA służy wtedy jedynie jako potwierdzenie wcześniej uzgodnionych zobowiązań. Niezależnie od tego, którą z opcji wybierzesz, jesteśmy gotowi Ci pomóc, aby SPA rzeczywiście odzwierciedlała wszystkie Twoje potrzeby i były odpowiednio chronione.
Podpis SPA i związane zmiany w rejestrze handlowym
W przypadku przekazu udziału w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością podpisy stron umowy (sprzedającego i kupującego) muszą być urzędowo poświadczone. Ponieważ na podstawie SPA dojdzie do zmiany właścicieli udziałów, zmiany te muszą być odzwierciedlone w rejestrze handlowym. W przypadku spółek z ograniczoną odpowiedzialnością zmiana musi być zawsze dokonana, w przypadku spółek akcyjnych tylko wtedy, gdy sprzedaż akcji prowadzi do zniknięcia lub powstania statusu jedynego akcjonariusza.
Zalecenia na zakończenie
W związku z różnymi możliwościami praw i obowiązków, które strony umowy mogą ustalić w SPA, zdecydowanie zalecamy skorzystanie z usług prawnika, aby treść SPA była zgodna z przepisami prawnymi. Odpowiednia treść SPA może zapewnić wyższą ochronę obu stron i pomóc uniknąć problemów, które mogą pojawić się w przyszłości w związku z przekazem udziału.